Reforma prawa zbiorowego, przyjęta przez Sejm jako element nowej ustawy o układach zbiorowych pracy, wprowadza zupełnie nowe narzędzie – Krajową Ewidencję Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP). Rejestr ma uporządkować i ujednolicić sposób gromadzenia informacji o układach i porozumieniach zbiorowych w Polsce.
To duża zmiana dla pracodawców, ponieważ obejmuje także obowiązek zgłoszenia do KEUZP układów i porozumień już obowiązujących, a nie tylko tych, które dopiero będą zawierane.
Czym jest KEUZP i jakie zmiany wprowadza ustawa
Zgodnie z ustawą, KEUZP będzie prowadzona przez ministra właściwego do spraw pracy w formie systemu teleinformatycznego. W ewidencji znajdą się:
- układy zbiorowe pracy (zakładowe i ponadzakładowe) wraz z protokołami dodatkowymi,
- porozumienia zbiorowe wynikające z szeregu ustaw, m.in. Kodeksu pracy, ustawy o związkach zawodowych, ustawy o zwolnieniach grupowych czy ustawy o czasie pracy kierowców,
- porozumienia zbiorowe nieoparte na ustawie, o ile dotyczą warunków płacy i są zawarte przez organizację związkową i pracodawcę (lub wielu pracodawców).
Zakres KEUZP jest więc szeroki – obejmuje praktycznie wszystkie formy porozumień zbiorowych funkcjonujących w polskim systemie prawa pracy.
Jak wygląda zgłoszenie układu do KEUZP krok po kroku
Zgłoszenie odbywa się wyłącznie elektronicznie, poprzez formularz dostępny na stronie ministerstwa. Pracodawca (lub organizacja pracodawców w układach ponadzakładowych):
- wprowadza dane układu/porozumienia,
- załącza cyfrowe odwzorowanie dokumentu,
- podpisuje zgłoszenie kwalifikowanym podpisem, podpisem zaufanym lub inną metodą akceptowaną przez system.
System automatycznie nada układowi numer i potwierdzi prawidłowe zgłoszenie.
Co istotne – minister nie weryfikuje treści układu pod względem zgodności z prawem. Rejestr ma jedynie charakter ewidencyjny i informacyjny.
Jawność danych – dostęp do układów zbiorowych
Treści zgłoszonych dokumentów będą udostępniane zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że KEUZP stanie się publicznym źródłem wiedzy o obowiązujących porozumieniach zbiorowych – co jest dużym krokiem w kierunku transparentności dialogu społecznego.
Do kiedy trzeba zgłosić obowiązujące już układy i porozumienia?
To jedna z najważniejszych kwestii dla pracodawców.
Ustawa przewiduje, że:
- Minister ma 2 lata od wejścia ustawy w życie na uruchomienie KEUZP.
- Termin jego uruchomienia zostanie ogłoszony w Monitorze Polskim z co najmniej miesięczym wyprzedzeniem.
- Od daty uruchomienia KEUZP pracodawcy mają 1 rok na zgłoszenie wszystkich obowiązujących układów i porozumień, które podlegają wpisowi do rejestru.
To oznacza, że każdy pracodawca objęty układem zbiorowym pracy lub innym porozumieniem zbiorowym będzie musiał:
- zgłosić dokument do KEUZP,
- załączyć jego cyfrowe odwzorowanie,
- uzupełnić dane wskazane w art. 33 ustawy (np. strony, okres obowiązywania, zakres).
Dane muszą być aktualne na dzień zgłoszenia.
Procedura przejściowa przed uruchomieniem KEUZP
Do momentu uruchomienia rejestru zgłoszenia dokonuje się bezpośrednio do ministra, również elektronicznie. Minister potwierdza prawidłowe zgłoszenie w terminie do 3 miesięcy i nadaje numer układowi lub porozumieniu.
Co stanie się z dokumentacją przechowywaną w PIP i ministerstwie
W ciągu 3 lat od wejścia ustawy w życie:
- egzemplarze obowiązujących układów i porozumień przechowywane dotychczas u okręgowych inspektorów pracy oraz u ministra zostaną zwrócone pracodawcom lub organizacjom pracodawców.
To kolejny krok do ujednolicenia zasobów i pełnego przeniesienia dokumentacji do KEUZP.
